درز انبساط و انقطاع ساختمان
درز انبساط و انقطاع دکانا
درز انبساط چیست؟
درز انبساط (به انگلیسی Expansion Joint) نوعی درز حرکتی است که با هدف جلوگیری از تخریب و ترک‌های ناشی از انبساط و انقباض مصالح ساختمانی در اثر تغییرات دما، رطوبت یا جمع‌شدگی بتن تعبیه می‌شود. در این روش، فضای آزادی بین اجزای سازه در نظر گرفته می‌شود تا هنگام تغییر طول یا حجم، اعضای مختلف بتوانند به‌صورت مستقل حرکت کنند، بدون آن‌که فشاری به یکدیگر وارد شود.
به بیان دیگر، درز انبساط باعث می‌شود تنش‌ها و نیروهای ناشی از تغییرات حرارتی یا نشست‌های جزئی به سایر بخش‌های ساختمان منتقل نشود؛ در نتیجه از ایجاد ترک، تمرکز تنش یا آسیب‌های ساختاری جلوگیری گردد. این درزها معمولا در ساختمان‌هایی با طول یا عرض زیاد و یا در محل اتصال سازه‌های جدید و قدیمی اجرا می‌شوند تا عملکرد سازه در برابر تغییرات محیطی پایدار بماند.
انواع درز انبساط
طبقه‌بندی انواع درزهای انبساط ساختمانی معمولا بر اساس عملکرد و جهت اجرا تعیین می‌شود. انتخاب نوع درز انبساط مناسب بستگی به محل اجرای درز، میزان حرکت مورد انتظار و شرایط محیطی دارد.
به طور کلی، این درزها بر اساس جهت اجرا به دو دسته زیر تقسیم‌بندی می‌شوند:
- درز عمودی: این نوع درزها در راستای عمودی بین بلوک‌های مجاور یا دیوارهای طولانی ساختمان اجرا می‌شود و تغییر طول عمودی ناشی از انقباض، انبساط و نشست را کنترل می‌کند.
- درز افقی: این درزها در راستای افقی سازه و معمولا کف‌ها، بام‌ها و دال‌ها تعبیه می‌شوند تا تغییر طولی و عرضی مصالح کنترل کند.
شایان ذکر است در سازه‌های طولانی و پیچیده، معمولا ترکیبی از درزهای عمودی و افقی با مصالح مختلف به‌کار می‌رود تا حرکت‌های ناشی از تغییر دما، انقباض، انبساط و نشست به‌صورت کامل کنترل شود و دوام سازه افزایش یابد.
